TL;DR:
በአዲስ አበባ ግርግር በተሞላበት ልብ ውስጥ አዲስ የተመረቀው የአድዋ መታሰቢያ ሙዚየም ኢትዮጵያ በቅኝ ግዛት ላይ የጀመረችውን ታሪካዊ ድል፣ የመቋቋም እና የአንድነት መንፈስን ያካተተ ነው። ይህ እምብዛም የማይታወቅ ፣ ነገር ግን በእኩልነት ከሚናገር የታሪክ ክፍል ጋር በእጅጉ ይቃረናል-በአንድ ወቅት በአድዋ በኢትዮጵያ መልክዓ ምድር ላይ የተቀረጸ ግዙፍ የሙሶሎኒ ቅርፅ ነበረ። በ 1935 የጣሊያን ንጉሠ ነገሥት ምኞት ምልክት ሆኖ የተገነባው ይህ ሃውልት ሕልውና እና ከዚያ በኋላ መፍረስ የኢትዮጵያን የቅኝ ግዛት ዘመን ውስብስብ ንብርብሮች አጉልቶ ያሳያል። እነዚህ ሁለት ሐውልቶች አንድ ላይ ሆነው ስለ ኢትዮጵያ ጥንካሬ ፣ ስለ መቋቋም እና ስለ ሉዓላዊነት ስለሚደረገው ዘላቂ ትግል ታሪክ ይናገራሉ።
እ.ኤ. አ ከጥቅምት 1935 እስከ የካቲት 1937 የተካሄደው ሁለተኛው የኢታሎ-ኢትዮጵያ ጦርነት ጣሊያን በአፍሪካ ውስጥ የቅኝ ግዛት ግዛቷን ለማስፋፋት ባደረገችው ከፍተኛ ጥረት በ1896 ዓ. ም በአድዋ ጦርነት አሳፋሪ ሽንፈትን ተከትሎ የበቀል ፍላጎት በመነሳሳት ነበር ፡ ፡ ይህ ግጭት ራሱን የቻለ ክስተት ብቻ ሳይሆን የኢጣሊያ ንጉሠ ነገሥት ምኞቶች የቀጠሉበት ፣ የሶማሊያና የኤርትራ ፖለቲካዊ መልክዓ ምድርም ላይ ተጽዕኖ አሳድሯል። ኢጣሊያ ኢትዮጵያን በመውረሯና የጣሊያን ምስራቅ አፍሪካ ምስረታ በአድዋ ላይ ስልጣኗን ለማጠናከር ሞክራ ነበር ፡ ፡ በአድዋ የሙሶሎኒ ሃውልት መገንባት የጣሊያን የበላይነትን እና የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት በቀጥታ መሳደብን ያመለክታል ፡ ፡ [ሁለተኛው የኢጣሊያ-ኢትዮጵያ ጦርነት - ውክፔዲያ] [ሁለተኛው የኢጣሊያ-ኢትዮጵያ ጦርነት ፡ ፋሺስት ኢጣሊያ የምስራቅ አፍሪካን ሀገር ኢትዮጵያን በወረረ ጊዜ-የዓለም ታሪክ] [ለግማሽ ምዕተ ዓመት ያህል ጣሊያን ኤርትራውያን እና ሶማሊያውያን የጣሊያንን ጦርነቶች እንዲዋጉ አስገደደች-እንዴት-የፊት ገጽ አፍሪካ]።
ጦርነቱ የሊግ ኦፍ ኔሽን ድክመቶችን ያሳየ ሲሆን የጣሊያን ኃይሎች የኬሚካል ጦር መሳሪያዎችን መጠቀምን እና በሰላማዊ ዜጎች ላይ ያነጣጠረ ጭካኔ የተሞላበት ድርጊት አጉልቶ አሳይቷል።
በኢትዮጵያ ላይ ከፍተኛ የሆነ የሲቪል ሰለባዎችን ጨምሮ ከፍተኛ ጉዳት ቢደርስም ፣ የኢትዮጵያ ሕዝብ ተቃውሞና ጽናት የአገራዊ ኩራትና የአንድነት ተምሳሌት ሆኗል ፣ ይህም በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት አገሪቱ ነፃነቷን እንድታገኝ አስተዋጽኦ አድርጓል [ሁለተኛው የኢጣልያ-ኢትዮጵያ ጦርነት ፡ ፋሺስት ኢጣልያ የምሥራቅ አፍሪካ አገራትን ኢትዮጵያን በወረረችበት ጊዜ-የዓለም ታሪክ]።
ጣሊያን የኤርትራና የሶማሊያ ወታደሮቿን ለጦርነት መጠቀሟ የቅኝ ገዢዎች የአካባቢውን ህዝብ የንጉሠ ነገሥቱን ምኞት ለማስፈጸም የሚጠቀሙባቸውን ሰፋፊ ስልቶችን ያንፀባርቃል። ይህ ተግባር በኢትዮጵያና በጎረቤቶቿ መካከል ያለውን ግንኙነት ከማሻከሩም በላይ በኤርትራና በሶማሊያ መካከል ያለውን የብሔር ስሜት በማጎልበት ወደፊት ወደ ነፃነት በሚወስደው መንገድ ላይ ተጽዕኖ አሳድሯል [ለግማሽ ምዕተ ዓመት ያህል ጣሊያን ኤርትራውያንና ሶማሊያውያን የኢጣሊያ ጦርነቶችን እንዲዋጉ አስገድዷቸዋል-እንዴት-የፊት ገጽ2 አፍሪካ]።
ከጦርነቱ በኋላ ጣሊያን በ 1947 ለኢትዮጵያ ነፃነት እውቅና ስትሰጥ ፣ ምንም እንኳን የወረራው እና የግጭቱ ጠባሳ በክልሉ ፖለቲካዊ እና ማህበራዊ ጨርቅ ላይ ዘላቂ ተፅእኖ ቢፈጥርም ። ሁለተኛው የኢታሎ-ኢትዮጵያ ጦርነት በአፍሪካ የቅኝ ግዛት ታሪክ ውስጥ ጉልህ ምዕራፍ ሆኖ ይቆያል ፣ ይህም የንጉሠ ነገሥቱን የበላይነት ትግል እና በአውሮፓ የቅኝ ግዛት ምኞቶች ተጽዕኖ የተደረገባቸውን የክልል ፖለቲካ ውስብስብነት ያካተተ ነው ። [ሁለተኛው የኢታሎ-ኢትዮጵያ ጦርነት ፡ ፋሺስት ኢጣሊያ የምስራቅ አፍሪካን ሀገር ኢትዮጵያን በወረረችበት ጊዜ-የዓለም ታሪክ].
እ.ኤ. አ በ1935 በኢትዮጵያ ውስጥ የቤኒቶ ሙሶሊኒ ግዙፍ ግንባታ የኢጣሊያ የንጉሠ ነገሥት ምኞት ጠንካራ አርማ እና አገሪቱ በ1896 በአድዋ ጦርነት ላይ የደረሰችበትን የቀድሞ ውርደት ትረካ እንደገና ለመጻፍ መሞከሯ ምልክት ሆኖ ያገለግላል ፡ ፡ ይህ የሙሶሎኒን መልክ ወደ ኢትዮጵያ መልክዓ ምድር የመቅረጽ ተግባር የኪነጥበብ ስራ ብቻ ሳይሆን የፋሽስት የበላይነትን ለማስረገጥ እና ጣሊያን ከኢትዮጵያ ጋር ባደረገችው ሁለተኛ ጦርነት ላይ ያላትን ቁርጠኝነት ለማሳየት የተሰላ እርምጃ ነው።
የቤኒቶ ሙሶሊኒ ሃውልት ፣ በግምት 4.80 ሜትር ከፍታ ያለው ፣ በሱሎዳ ተራራ አቅራቢያ በአድዋ ተፋሰስ ውስጥ በከባድ የድንጋይ ቋጥኝ ውስጥ ተቀርጾ ነበር ።
ለመጀመሪያ ጊዜ በ "ላ ናዚዮን" የካቲት 14 ቀን 1936 ዓ.ም. የተገለጸ ሲሆን ፣ ነገር ግን በየካቲት 16 ቀን 1936 ዓ. ም. በ "ሊሊስትሮዚዮን ኢጣሊያ" እትም ሽፋን ላይ ሲወጣ ሰፋ ያለ ትኩረት አግኝቷል፡ ፡ ከምስሉ ጋር የተያያዘው መግለጫ ቅርጹን በወታደር-አርቲስቶች የማይታወቅ ሥራ አድርጎ አጉልቶ አሳይቷል ፣ ይህም ለሀገራቸው ያላቸውን ፍቅር ኃይለኛ ምልክት የሚወክል እና በኢትዮጵያ ውስጥ ለተዋጊዎችና ቅኝ ገዥዎች እንደ ማነሳሳት እና ምኞት ሆኖ ያገለግላል። በፊሊፖ ቶማሶ ማሪኔቲ መግለጫ አነሳሽነት ይህ የሙሶሎኒ ውክልና እንዲሁም ሙሶሎኒ የተቋማዊ ውክልናን አመላካች የሆነውን አዲስ ጥበባዊ ቋንቋን ያካተተ ታዋቂ ከንፈር፣ ጠንካራ፣ ግዙፍ ጭንቅላት እና የበላይነት ያለው ፣ ጥይት መሰል ጭንቅላት በብረት ጥርሶች የተቀረጸ ነው።
ሃውልተ ቅርጹ በእውነቱ የተሠራው የሞተር መድፍ ቡድንን በሚመራው በሌተናል ኮሎኔል ፒዬሮ ማልቫኒ ቁጥጥር ስር ነው። ማልቫኒ ከኪነ-ጥበባዊ ሥራው ጋር እርቅ በማውረድ የነሐስ ቅርፅ ፣ ሥዕል እና ሥዕላዊ መግለጫዎችን በመስራት በምስራቅ አፍሪካ ለጣሊያን ወታደራዊ መገኘት ትልቅ አስተዋፅኦ አበርክቷል። በ1930 ዓ.ም. በትሪፖሊ አራተኛውን የንግድ ትርዒት እና በ1931 ዓ. ም. በፓሪስ የተካሄደው የቅኝ ግዛት ትርዒት ጨምሮ በተለያዩ ዝግጅቶች ላይ መሳተፉ የፋሽስት አገዛዝን ምስል በኪነ ጥበብ በማስተዋወቅ ረገድ ያለውን ሚና አጉልቶ ያሳያል።
ብሪቲሽ በድማሚት የዘፋው ይሄ የፋሺስቱ ሃውልት እንደዚህ ዓይነት የኢትዮጲያን ስም የሚያረክሱ ሐውልቶች ጊዜያዊ ተፈጥሮ እና የኢጣሊያ የቅኝ ግዛት ጥረቶች በኢትዮጵያ ውስጥ አለመሳካታቸውን ያሳያል።
ሁለተኛው የኢታሎ-ኢትዮጵያ ጦርነት ፣ በሙሶሎኒ የበቀል እና የማስፋፋት ፍላጎት የሚመራው ፣ በመጨረሻ የፋሺስት ጠብ እና የኢትዮጵያን ህዝብ የመቋቋም አቅም አጉልቶ አሳይቷል። ጣሊያን በጊዜያዊ ወረራ እና በግጭቱ ወቅት የፈጸመችው ግፍ ቢኖርም ፣ የኢትዮጵያ ሉዓላዊነት ተመልሷል ፣ እናም የጦርነቱ ውርስ በክልል ፖለቲካ ላይ በተለይም በሶማሌና በኤርትራ ምስረታ እና ብሔራዊ ማንነት ላይ ተጽዕኖ ማሳደሩን ቀጥሏል።
ጣሊያን ሁለተኛውን የኢትዮ-ኢትዮጵያ ጦርነትን ጨምሮ በቅኝ ግዛት ውጊያዎች የኤርትራ እና የሶማሊያ ወታደሮችን መጠቀሟ የአካባቢውን ታሪክ የበለጠ ያወሳስበዋል፣ ይህም የቅኝ ገዢዎች የአካባቢውን ህዝብ በመጠቀም የጣሊያንን ንጉሠ ነገሥት ፍላጎት ለማራመድ ሰፋ ያሉ ስልቶችን ያሳያል። ይህ ተግባር በኢትዮጵያና በጎረቤቶቿ መካከል ያለውን ግንኙነት ከማሻከሩም በላይ በኤርትራና በሶማሊያ መካከል ያለውን የብሔር ስሜት በማጎልበት ወደፊት ወደ ነፃነት በሚወስደው መንገድ ላይ ተጽዕኖ አሳድሯል።
ሁለተኛው የኢታሎ-ኢትዮጵያ ጦርነት ፣ የሙሶሎኒ ኢምፔሪያሊዝም እና በአፍሪካ ቀንድ ሰፊው የኢጣሊያ ኢምፔሪያሊዝም አውድ የቅኝ ግዛት ታሪክ ውስብስብነት እና የእነዚህ ክስተቶች ዘላቂ ተፅእኖ በክልሉ ፖለቲካዊ እና ማህበራዊ ጨርቅ ላይ ያሳያል። የሃውልቱ ጥፋት በኢትዮጵያ የፋሺስት የሥልጣን ዘመን ማብቃቱን የሚያመለክት ቢሆንም ፣ ብሔሮች ከቅኝ አገዛዝ ጋር ያላቸውን ትግል ለማስታወስ ያገለግላል።
ለተጨማሪ ጥልቅ ትንታኔ እና ታሪካዊ ዝርዝሮች በዊኪፔዲያ ፣ በዓለም ታሪክ ኤዱ እና በፊት ለ ፊት አፍሪካ የቀረበው አጠቃላይ ዘገባዎች ስለ ሁለተኛው የኢታሎ-ኢትዮጵያ ጦርነት ውስብስብ ተለዋዋጭነት እና በአፍሪካ ቀንድ እና ከዚያ በላይ ስላለው ተፅእኖ ጠቃሚ ግንዛቤዎችን ይሰጣሉ።
ስለ ሙሶሊኒ ቅርፃቅርፅ የበለጠ ለማግኘት [ጣሊያን ቅኝ ግዛት] ን ይጎብኙ ።